Trên hành trình đào tạo một nghiên cứu sinh y khoa, kiến thức chuyên ngành là điều kiện cần, nhưng chưa bao giờ là tất cả. Phía sau một đề cương được hoàn thiện, một công trình nghiên cứu được công bố hay một luận án được bảo vệ thành công là rất nhiều giờ miệt mài trên giảng đường, trong phòng thí nghiệm, tại bệnh viện và những cuộc trao đổi chuyên môn kéo dài. Ở đó, người thầy không đơn thuần truyền đạt kiến thức, mà còn đồng hành, định hướng và rèn luyện cho học trò bản lĩnh của một nhà khoa học.
Đại tá, PGS, TS Nguyễn Minh Lý là đại biểu phụ nữ quân đội tiêu biểu tham dự tại Đại hội đại biểu Phụ nữ Quân đội lần thứ VIII
Khi phòng phẫu thuật là giảng đường hàng ngày
Gây mê hồi sức là chuyên ngành của những quyết định tính bằng giây. Đằng sau mỗi ca đại phẫu là một êkíp thầm lặng, phải làm chủ kiến thức chuyên sâu, quan sát từng biến động nhỏ nhất của cơ thể người bệnh và phản ứng gần như tức thời trước mọi tình huống bất ngờ. Đào tạo con người cho một lĩnh vực khắt khe như vậy đòi hỏi một điều lý thuyết, nghiên cứu và thực hành phải gắn chặt với nhau, không thể tách rời.
Đó chính là triết lý đào tạo mà Đại tá PGS, TS Nguyễn Minh Lý cùng tập thể Bộ môn kiên trì theo đuổi xây dựng năng lực nghiên cứu độc lập cho nghiên cứu sinh, xuất phát từ chính những vấn đề đặt ra trên bàn mổ và trong phòng hồi sức. Tiến độ nghiên cứu được chuẩn hóa. Phương pháp hướng dẫn được cá thể hóa theo từng học trò. Học và hành, giảng đường và bệnh viện, không còn là hai thế giới song song. Nhưng với chị, thành công của một nghiên cứu sinh không nằm gọn trong những con số ấy. Nó nằm ở việc người học có dám đặt câu hỏi khoa học, có dám bảo vệ quan điểm chuyên môn của mình, và quan trọng nhất có biết đưa kết quả nghiên cứu quay trở lại phục vụ chính người bệnh hay không.
Nghiên cứu bắt đầu từ nỗi đau của người bệnh
Không có nghiên cứu y học nào đáng giá nếu tách rời khỏi thực tiễn lâm sàng. Đó là điều PGS, TS Nguyễn Minh Lý thấu hiểu hơn ai hết, bởi chính chị mỗi ngày vẫn trực tiếp cầm ống nghe, theo dõi huyết động, ra quyết định trong phòng mổ. Năm học 2025–2026, trong hai đề tài cấp Bộ Quốc phòng về lĩnh vực ghép tạng mà Bộ môn triển khai, đề tài do chị làm chủ nhiệm đã được nghiệm thu thành công. Song song đó, nhiều công trình của cán bộ, giảng viên và nghiên cứu sinh tiếp tục được công bố trên các tạp chí quốc tế thuộc hệ thống ISI/Scopus những hướng nghiên cứu về hồi sức tích cực, dinh dưỡng lâm sàng, nhiễm khuẩn huyết, kiểm soát nhiễm khuẩn, ứng dụng siêu âm trong hồi sức tất cả đều là những vấn đề đang hiện diện từng giờ trong công tác điều trị.
Với chị, một đề tài nghiệm thu hay một bài báo được đăng chưa phải là đích đến cuối cùng. Đích đến là những nhà khoa học trẻ đủ bản lĩnh để tiếp tục giải quyết những vấn đề y học của ngày mai điều mà các buổi sinh hoạt học thuật, hội thảo chuyên môn và việc theo sát tiến độ từng nghiên cứu sinh vẫn đang âm thầm vun đắp mỗi ngày.
Đại tá, PGS, TS Nguyễn Minh Lý trực tiếp chỉ đạo và tham gia các ca mổ
Nếu giảng đường là nơi gieo kiến thức, thì bàn mổ mới là nơi nghề được truyền thực sự. Trong chuyên ngành Gây mê Hồi sức, khoảng cách giữa "biết" và "làm được" đôi khi chỉ tính bằng một quyết định đúng lúc. Đại tá PGS, TS Nguyễn Minh Lý đã trực tiếp cầm tay chỉ việc cho nhiều thế hệ bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa, học viên sau đại học chuyển giao những kỹ thuật khó nhất của chuyên ngành: gây mê hồi sức trong ghép gan, ghép thận, phẫu thuật tim, giảm đau sau mổ, quản lý đường thở khó. Không dừng lại trong khuôn viên một bệnh viện, kinh nghiệm ấy còn được chị mang đi xa hơn trực tiếp chuyển giao kỹ thuật gây mê hồi sức ghép gan, ghép thận cho Bệnh viện Quân y 175, Bệnh viện Quân y 103, Bệnh viện Đà Nẵng và Bệnh viện Trung ương Huế.
Mỗi lần chuyển giao là một lần tri thức được nhân lên. Đó cũng là cách một người thầy âm thầm mở rộng "lớp học" của mình từ giảng đường ra tới phòng mổ, phòng hồi sức, và đến tận những bệnh viện cách xa hàng trăm cây số. Y học hiện đại không cho phép ai dừng lại. Dưới sự dẫn dắt của PGS, TS Nguyễn Minh Lý, Bộ môn Gây mê hồi sức đã chủ động tăng cường hợp tác học thuật với các đối tác tại Pháp, Hàn Quốc và Nhật Bản mở ra những cơ hội trao đổi chuyên môn, cập nhật kỹ thuật mới và nghiên cứu liên ngành cho cả giảng viên lẫn nghiên cứu sinh.
Đại tá PGS,TS Nguyễn Minh Lý – Chủ nhiệm Bộ môn Gây mê hồi sức, Viện Nghiên cứu khoa học y dược lâm sàng 108 là một trong những tập thể, cá nhân được trao Bằng khen hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học 2025-2026
Với chị, đào tạo tiến sĩ không phải là một hành trình khép kín sau cánh cửa một bộ môn hay một bệnh viện, mà là quá trình từng bước đưa nghiên cứu sinh Việt Nam bước vào mạng lưới khoa học quốc tế nơi họ được cọ xát với những chuẩn mực cao nhất của nghề. Một năm học khép lại, một năm học mới lại mở ra. Trước thềm lễ khai giảng năm học mới của Viện Nghiên cứu Khoa học Y Dược lâm sàng 108 và Hội nghị nghiên cứu sinh Bệnh viện TWQĐ 108, câu chuyện về PGS, TS Nguyễn Minh Lý là một lời nhắc nhẹ nhàng nhưng đầy sức nặng đào tạo con người cho nền y học quân đội là một hành trình không có điểm dừng.
Danh hiệu cá nhân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm học 2025–2026 là niềm vui của riêng chị. Nhưng phía sau tấm bằng khen ấy là một lời hứa được nối dài tiếp tục đứng cạnh bàn phẫu thuật, tiếp tục đứng sau mỗi luận án, tiếp tục là điểm tựa cho những nghiên cứu sinh đang trên hành trình trở thành nhà khoa học. Có những đóng góp không cần ồn ào để được nhận ra. Chúng hiện diện trong sự trưởng thành của một nghiên cứu sinh, trong một luận án bảo vệ thành công, trong một kỹ thuật vừa được chuyển giao, trong một bước tiến mới của y học điều trị. Và đó cũng là giá trị bền vững nhất của nghề giáo, gieo hạt giống tri thức hôm nay để ngày mai có thêm những người thầy thuốc bước xa hơn.
An Ngọc