Điều trị mất ngủ sau mắc Covid 19 bằng y học cổ truyền

  04:17 PM 25/07/2022
Mất ngủ là một chứng bệnh thường gặp của thời hiện đại gây ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống và công tác của khoảng 1/3 dân số thế giới và ngày càng có xu hướng gia tăng và trẻ hóa, đặc biệt là sau đại dịch Covid-19 xảy ra. Ở Việt Nam, theo con số thống kê chưa đầy đủ đầu năm 2022 đã ghi nhận 40% bệnh nhân sau khi mắc mắc Covid-19 lâm vào tình trạng bệnh lý này với nhiều hình thái khác nhau nhưng tựu trung vẫn là sự suy giảm về thời lượng và chất lượng giấc ngủ. Ví như, ngủ không đủ thời gian hay còn gọi là thiếu ngủ, rất khó đi vào giấc ngủ và hay bị tỉnh giấc giữa chừng, ngủ đủ thời gian nhưng giấc ngủ không sâu và đầy mộng mị, mất ngủ hoàn toàn hay còn gọi là thức trắng đêm.

Mất ngủ kéo dài nếu không được điều trị kịp thời và triệt để sẽ trở thành yếu tố nguy cơ dẫn đến nhiều hệ lụy không đáng có, ngoài việc làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và công tác như suy nhược thần kinh, loạn thần, trầm cảm, sa sút trí tuệ, thiểu năng tuần hoàn não kinh diễn, thiếu máu cơ tim, đột quỵ não, đột quỵ tim…đặc biệt ở người có tuổi và cao tuổi vốn mắc các bệnh lý nền như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, tiểu đường, vữa xơ động mạch…

     Hiện nay, để trị liệu tình trạng mất ngủ, y học hiện đại thường kết hợp chặt chẽ giữa giải quyết nguyên nhân, điều trị cơ chế bệnh sinh và triệu chứng bằng nhiều biện pháp khác nhau trong đó có việc chọn lựa và sử dụng các thuốc chống lo âu trầm cảm, an thần trấn tĩnh, thuốc ngủ…kết hợp với tâm lý liệu pháp, tư vấn thay đổi lối sống, thói quen sinh hoạt, ăn uống, tập luyện thể dục thể thao…Tuy nhiên, trong không ít trường hợp hiệu quả đạt được chưa cao, chưa làm hài lòng bệnh nhân và thầy thuốc, nhất là việc sử dụng thuốc an thần, gây ngủ lâu dài hoặc lạm dụng còn dẫn đến những tác dụng không mong nuốn và gây tình trạng quen thuốc, thậm chí nghiện thuốc.

     Trong y học cổ truyền, tình trạng mất ngủ thuộc phạm vi chứng bệnh như “Thất miên”, “Mục bất minh”, “Bất đắc miên”…do nhiều nguyên nhân gây nên như : bẩm thụ tiên thiên bất túc (di truyền), rối loạn tình chí (căng thẳng tâm thần kinh), ẩm thực bất điều (ăn uống không hợp lý và khoa học), lao lực quá độ (làm việc quá sức), rối loạn công năng các tạng phủ (mắc các bệnh lý mạn tính), sang chấn do trật đả (chấn thương), tình dục thái quá (sinh hoạt nam nữ quá mức), sử dụng thuốc không hợp lý…Những yếu tố này tác động lâu ngày khiến mất cân bằng âm dương, tổn thương khí huyết, rối loạn công năng các tạng phủ, đặc biệt là các tạng Tâm, Can, Tỳ, Thận mà gây nên tình trạng mất ngủ với các mức độ khác nhau. Tùy theo nguyên nhân, bộ vị, tính chất, mức độ…mà được chia ra làm nhiều thể bệnh như: Tâm tỳ hư, Tâm huyết âm hư, Can dương vượng, Âm hư hỏa vượng, Tâm thận bất giao, Can đởm hỏa vượng, Đàm niệt nội nhiễu…

     Theo y học cổ truyền, để phòng chống hiệu quả tình trạng mất ngủ phải tuân thủ hai nguyên tắc chính là “Toàn diện” (chỉnh thể) và “Biện chứng luận trị” với hai nhóm biện pháp chủ yếu là: dùng thuốc và không dùng thuốc. Dùng thuốc tùy theo thể bệnh mà lựa chọn các cổ phương (bài thuốc cổ) gia giảm hợp lý theo “biện chứng luận trị” hoặc xây dựng các tân phương trên cơ sở “biện chứng dụng dược” dưới nhiều dạng bào chế khác nhau như: thuốc sắc, thuốc cao, thuốc hoàn mềm hoặc cứng, thuốc đan, thuốc tán hoặc bột thuốc. Ngoài ra còn có các dạng thuốc được sử dụng dưới dạng món ăn-bài thuốc (gọi là Dược thiện) như trà thuốc, rượu thuốc, cháo thuốc, canh thuốc…mang đậm tính tự nhiên, rất dễ được cơ thể con người chấp nhận. Thêm nữa, trên cơ sở “Nội ẩm ngoại đồ” y học cổ truyền ngoài việc dùng thuốc uống trong còn kết hợp với các thuốc dùng ngoài dưới hình thức xông, xoa, bôi, đắp, tắm, ngâm…Nhiều phương thuốc được dùng để ngâm châm trước khi đi ngủ cũng đem lại hiệu quả khá tốt trong việc cải thiện giấc ngủ khá độc đáo.

     Các phương pháp không dùng thuốc để dự phòng và trị liệu mất ngủ của y học cổ truyền cũng hết sức phong phú, chủ yếu chia hai nhóm: thực hiện các thủ thuật như châm (châm thường, điện châm, từ châm, laser châm, nhĩ châm, đầu châm, diện châm, điện xung trên huyệt..), cứu, xoa bóp, day bấm huyệt, cấy chỉ Catgut vào huyệt…và thực hành các môn tập cổ truyền như tập khí công, dưỡng sinh, thái cực quyền, yoga, Đạt ma dịch cân kinh, thiền…nhằm mục đích nâng cao chính khí, lập lại cân bằng âm dương, hoạt huyết thông mạch và điều hòa công năng các tạng phủ giúp bổ não ích trí, kiện tỳ hòa vị, bình can tư thận, dưỡng tâm an thần…giúp hỗ trợ trị liệu tích cực cho chứng “Thất miên” tùy theo cơ chế bệnh sinh.

     Ngoài ra, y học cổ truyền cũng hết sức chú trọng đến việc tư vấn cho người bệnh tạo dựng một đời sống tinh thần cân bằng, thư thái và hoan hỉ theo quan niệm của đạo Phật; điều chỉnh lối sống, thói quen sinh hoạt ăn uống một các lành mạnh và thuận theo tự nhiên. Ví như, không thức quá khuya và nên dậy sớm, không ăn quá no và không để quá đói vào bữa tối, hạn chế các chất kích thích, trọng dụng những đồ ăn thức uống có tính chất an thần mang đậm tính dân gian như chè hạt Sen, Long nhãn, canh lá Vông, canh hoa Thiên lý, trà Tâm sen, trà Lạc tiên, trà nụ hoa Tam thất…

     Có thể nói, các biện pháp phòng chống mất ngủ của y học cổ truyền có khá nhiều ưu điểm. Trước hết, đó là tính hiệu quả đã được khẳng định qua chiều dài lịch sử trước khi y học hiện đại có mặt ở nước ta, tác dụng có thể chậm nhưng chắc chắn và bền vững. Thứ hai, là tính an toàn cao, không hoặc ít có các tác dụng không mong muốn, mạng đậm tính tự nhiên nên rất dễ được cơ thể con người chấp nhận. Và cuối cùng là bên cạnh việc chữa bệnh, các biện pháp cổ truyền còn giúp cải thiện và nâng cao sức đề kháng và sức miễn dịch, vấn đề hết sức quan trọng trong cuộc sống hiện đại, nhất là khi loài người đã và đang phải đối mặt với các dịch bệnh như Covid-19 hiện nay.

Chia sẻ