Dây thần kinh giữa đảm nhận chức năng cảm giác cho ba ngón rưỡi ngoài (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa, một nửa ngón nhẫn) và điều khiển vận động co duỗi của ngón cái. Đối tượng có nguy cơ cao là những người thực hiện các động tác lặp đi lặp lại ở cổ tay trong thời gian dài như: Dân văn phòng, nhân viên đánh máy, thư ký, thợ thủ công, thợ cắt tóc, thợ làm bánh, công nhân dây chuyền lắp ráp, vận động viên thể thao (cầu lông, tennis, tạ) hoặc tài xế đường dài.
Dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Các triệu chứng thường khởi phát từ từ và tăng dần theo thời gian:
Tê bì và nóng rát: Cảm giác châm chích, tê rát tập trung ở ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa và nửa ngón nhẫn. Cơn đau có thể lan ngược lên cẳng tay, cẳng tay tới vai.
Đau nhức về đêm: Triệu chứng thường trở nên tồi tệ hơn vào ban đêm do thói quen gập cổ tay khi ngủ, khiến người bệnh mất ngủ hoặc phải dậy rung, vẫy tay để bớt tê.
Cảm giác sưng giả: Ngón tay có cảm giác sưng phồng mông quạnh dù thực tế không có phù nề.
Suy giảm vận động: Bàn tay trở nên yếu, vụng về, dễ đánh rơi đồ vật, khó thực hiện các thao tác tinh xảo như cài cúc áo, sử dụng điện thoại hay cầm lái xe.
Tình trạng chèn ép dây thần kinh giữa đến từ nhiều yếu tố kết hợp như:
Cấu trúc giải phẫu & Di truyền: Một số người bẩm sinh có khung ống cổ tay hẹp hơn bình thường.
Giới tính: Tỷ lệ nữ giới mắc bệnh cao gấp 3 lần nam giới do đường hầm ống cổ tay của phụ nữ nhỏ hơn.
Thói quen vận động: Lặp lại các thao tác gấp, ngửa hoặc uốn cong cổ tay quá mức kéo dài.
Thay đổi nội tiết tố: Phụ nữ mang thai hoặc trong giai đoạn tiền mãn kinh dễ bị tích tụ dịch làm tăng áp lực trong ống cổ tay.
Bệnh lý nền: Tiểu đường, viêm khớp dạng thấp, béo phì, suy giáp, suy thận.
Tổn thương cơ học: Trật khớp, gãy xương cổ tay, viêm dây chằng làm thay đổi cấu trúc không gian ống cổ tay.
Phương pháp điều trị
Nếu không điều trị kịp thời, chèn ép kéo dài có thể gây teo cơ ô mô cái và mất cảm giác bàn tay vĩnh viễn. Tùy thuộc vào mức độ, các giải pháp điều trị bao gồm:
Điều trị nội khoa (Giai đoạn nhẹ - trung bình):
Dùng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) hoặc corticoid đường uống.
Đeo nẹp cố định cổ tay ở tư thế trung tính (đặc biệt vào ban đêm) giúp giảm chèn ép lên dây thần kinh.
Tiêm corticoid dưới hướng dẫn siêu âm: Giúp đưa thuốc chính xác vào vùng viêm xung quanh dây thần kinh. Phương pháp này cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp tại môi trường đảm bảo vô trùng.
Vật lý trị liệu: Thực hiện các bài tập trượt dây thần kinh, xoa bóp mô mềm và nhiệt trị liệu để cải thiện độ linh hoạt.
Điều trị ngoại khoa (Giai đoạn nặng): Phẫu thuật cắt đứt dây chằng ngang cổ tay để giải phóng áp lực cho dây thần kinh giữa. Hiện nay, phẫu thuật nội soi hoặc mổ nhỏ giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng.
Điều chỉnh tư thế: Giữ bàn tay và cẳng tay trên cùng một mặt phẳng khi gõ bàn phím, không gập hoặc ngửa cổ tay quá mức.
Nghỉ ngơi định kỳ: Sau mỗi 30-45 phút làm việc, nên dành 2-3 phút xoa bóp, lắc nhẹ và thả lỏng cổ tay.
Tối ưu dụng cụ: Sử dụng chuột máy tính ergonomic (thiết kế khí động học) và miếng lót cổ tay mềm.
Giữ ấm và duy trì lối sống: Giữ ấm bàn tay trong thời tiết lạnh để tránh cứng khớp; tập thể dục đều đặn và kiểm soát tốt các bệnh lý nền.
Khi xuất hiện các dấu hiệu tê bì bàn tay kéo dài, người bệnh nên đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa cơ xương khớp hoặc thần kinh để được chẩn đoán và xử trí kịp thời.
ĐDV Phạm Thị Phương An
Khoa Nội Cơ - Xương - Khớp