Theo Báo cáo sốt rét toàn cầu 2024 của WHO, năm 2023 thế giới ghi nhận 263 triệu ca mắc và 597.000 ca tử vong, chủ yếu ở Châu Phi, Địa Trung Hải và tiểu vùng sông Mekong. Tại Việt Nam, sốt rét đã giảm mạnh, nhưng vẫn còn lưu hành tại một số vùng rừng núi, biên giới, khu vực có dân di cư tự do, người đi du lịch, lao động, học tập trở về từ vùng dịch.
Tại Khoa bệnh lây đường máu, Viện Lâm sàng các bệnh Truyền nhiễm, Bệnh viện TWQĐ 108 mỗi năm chỉ gặp một vài ca sốt rét, chủ yếu từ người trở về từ Châu Phi.
Y bác sĩ Khoa bệnh lây đường máu chăm sóc bệnh nhân sốt rét
Gần đây, Khoa tiếp nhận bệnh nhân nam (2002), sống nhiều năm tại Cameroon, sau đó du lịch Malaysia rồi về nước. Người bệnh nhập viện với triệu chứng sốt cao theo cơn, rét run, đau đầu, vàng mắt nhẹ. Khai thác yếu tố dịch tễ rõ vùng lưu hành sốt rét, bác sĩ chỉ định xét nghiệm tìm ký sinh trùng sốt rét trong máu – tiêu chuẩn vàng chẩn đoán bệnh. Kết quả bệnh nhân nhiễm P. falciparum.
Bệnh nhân ngay lập tức được điều trị theo phác đồ và được theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn, biến chứng nguy hiểm như rối loạn huyết động, xuất huyết. Sau 1 ngày, người bệnh hết sốt; sau 3 ngày, xét nghiệm không còn ký sinh trùng. Sau khoảng 7 ngày điều trị, bệnh nhân hồi phục hoàn toàn và xuất viện.
TS.BS Trịnh Văn Sơn - Chủ nhiệm Khoa Bệnh lây đường máu nhấn mạnh: “Sốt rét là bệnh nguy hiểm nhưng có thể phòng tránh được. Người dân nên ngủ màn, diệt muỗi, vệ sinh môi trường, tránh ao tù nước đọng và đi khám ngay khi có sốt, rét run, đau đầu”.
Qua ca bệnh, thấy rõ vai trò của điều dưỡng viên, không chỉ chăm sóc người bệnh mà còn là người nhận biết sớm triệu chứng bất thường, khai thác yếu tố dịch tễ, phối hợp chặt chẽ với bác sĩ trong chẩn đoán, theo dõi diễn biến. Song song điều trị, điều dưỡng hướng dẫn người bệnh ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý, giữ vệ sinh cá nhân, phòng tránh muỗi đốt, giúp bệnh nhân giảm lo lắng và hợp tác điều trị tốt hơn.
Sốt rét đã được kiểm soát ở nhiều nơi, nhưng không biến mất hoàn toàn. Nhất là trong bối cảnh đi lại quốc tế nhiều hơn, nguy cơ bệnh quay trở lại là có thật. Mỗi người dân cần chủ động phòng bệnh, đặc biệt nhân viên y tế phải luôn cảnh giác để bảo vệ an toàn sức khỏe chính mình và cộng đồng.
Khoa Bệnh lây đường máu (A4A), Bệnh viện TWQĐ 108